27 jan 2020

Nieuwjaarslezing 2020

Een blik achter de schermen van het Europees parlement ... door twee kersverse, groene Europarlementsleden …

Petra De Sutter en Kim van Sparrentak kwamen beiden voor het eerst in het Europees Parlement na de verkiezingen van 26 mei 2019. Op zaterdag 18 januari waren ze te gast bij Groen op uitnodiging van het Europanetwerk van Groen. Covoorzitter van het netwerk, Thomas Jans, ging met Kim en Petra in gesprek.

Eerste groene voorzitter van de Commissie Interne Markt

Petra en Kim vertelden er over de eerste, hectische maanden van hun nieuwe job. Het bruist, er gebeurt altijd wat. Het is overweldigend en heel fijn.

Petra is de eerste groene voorzitter van de Commissie Interne markt en Consumentenzaken (IMCO). Een ongewone keuze voor een groen politicus met expertise in mensenrechten en gezondheid? Helemaal niet, aldus Petra. “Het is belangrijk dat groene politici ook met harde thema’s bezig zijn.”

Daarmee is de toon gezet. “Als voorzitter van de IMCO zie ik veel lobbyisten die grote industriële sectoren of bedrijfstakken vertegenwoordigen. Dat is interessant voor mij, ik wil hun belangen kennen. Bovendien zien we ook veel lobbyisten die bij ons aanleunen.”

“Ik heb me afgelopen zomer ingelezen over de interne markt. Ik zie veel mogelijkheden om die commissie te vergroenen. Zoals bijvoorbeeld met betrekking tot circulaire economie, het controleren van afvalstromen, de ingebouwde veroudering afbouwen. Al die zaken staan op de agenda van de IMCO. Bovendien zijn de groenen sterker vertegenwoordigd in de IMCO. In de vorige legislatuur hadden we er twee Europarlementsleden, nu vijf.”

“Als commissievoorzitter zie je welke politieke invloeden spelen. De administratie is soms ook erg gepolitiseerd en dat kan je beter op voorhand weten. Soms is er weerstand doordat iemand van een andere politieke strekking is.”

Sociale rechten meenemen in de hele Europese Unie

Petra is ook lid van de Commissie Werkgelegenheid en Sociale Rechten. Daar behartigt ze de Europese coördinatie van de sociale zekerheid. Dat dossier had Marianne Thyssen er nog graag door gekregen, maar dat is niet gelukt. We zullen zien het of met de nieuwe commissaris Schmidt wel lukt. Petra: “Groenen hechten veel belang aan dit dossier. Een goede regeling bevordert de intra-mobiliteit. Het gaat om het idee dat we de sociale rechten die we hebben opgebouwd, kunnen meenemen naar een andere lidstaat.”

Petra: “Ik zit niet in milieucommissie, waar haar voorganger Bart Staes wel lid van was. Maar omdat dit voor ons een zeer belangrijke commissie is, volgt iemand van mijn medewerkers die op. Wat ik mis is Mensenrechten en Buitenlands Beleid, waar ik vanuit de Raad van Europa mee bezig was. Dat kan ik nu niet doen.”

GroenLinks politica Kim van Sparrentak zit in dezelfde commissies als haar collega. Kim is vrij jong, maar heeft al een indrukwekkend parcours gelopen. Ze was als kind al geëngageerd. Maar het kantelpunt kwam bij de scholierenstakingen waar de politie met knuppels insloeg op jongeren die vreedzaam betoogden. Ze sloot zich aan bij Dwars, het Jonggroen van Nederland en ging politicologie en nadien ook milieukunde studeren. Ze werkte in Nieuw-Zeeland bij een BBL-achtige organisatie en werd ook enige tijd voorzitter van FYEG, de Europese Federatie van Jonge Groenen. In mei vorig jaar stond ze op een niet-verkiesbare plaats. Kim werd een “buzz” bij milieu- en vrouwenbewegingen en raakte onverwacht verkozen.

Privatisering leidt tot asociale situaties

“En nu zit ik hier”, steekt ze lachend van wal. Een week ervoor hadden Petra en Kim nog samen met de Nederlandse minister van Volksgezondheid gesproken over de Europese regels voor openbare aanbesteding. Waarom eigenlijk?  

Kim legt uit: “In de Commissie IMCO geloven veel mensen dat de markt zaken als gezondheid, zorg en huisvesting gaat oplossen. Dat geloof ik niet. Ik ken het verschil tussen Nederland en België zeer goed. In Nederland wordt de markt al toegelaten op veel meer domeinen. Dat heeft geleid tot asociale situaties.”

Kim vervolgt. “Er is veel discussie over sociaal Europa. Sociale materie zou louter een nationale bevoegdheid zijn. Neem nu huisvesting. De Europese Unie is inderdaad niet bevoegd, maar veel zaken die gebeuren komen toch door Europa. Neem nu de huizencorporaties in Nederland. Die hebben ook sociale huur voor middeninkomens. Maar dat mag eigenlijk niet volgens Europese wet. Dus daar zal wel een eind aan komen.”

Kim legt uit: “Publieke aanbestedingen maken 16 tot 17% uit van publieke uitgaven! Als je die kan verduurzamen, heb je een sterk effect. Sociale voorzieningen moeten ook aanbesteed worden. Daar zijn de regels iets minder streng. Maar in Nederland bijvoorbeeld, moet de lokale jeugdzorg aanbesteed worden. In Nederland is dat een markt! Stel je voor! Gemeenten moeten dus zorg inkopen. Bijgevolg moeten elke 5 jaar de gemeentes in Nederland zorg aanbesteden. Dat heeft absurde gevolgen voor mensen. Er is geen continuïteit verzekerd, noch voor cliënten, noch voor aanbieders van de zorg. Enkele groene wethouders zijn hier mee bezig. We spraken met zorgverleners en cliënten en we hebben ook rechtszaken aangespannen.”

En de eerste maanden in het Europees Parlement? “Erg verrijkend, je kan de beste stukjes uit verschillende landen bij elkaar leggen. Neem nu de woningcrisis in tal van Europese steden. In Nederland zien we dat mijn generatie moet wegtrekken uit Amsterdam omdat ze er echt niet meer aan een huis geraakt. Berlijn kent het probleem ook, maar sneller en harder. Bijgevolg staat Berlijn ook verder in haar oplossingen. Dat is fijn. Je kan van elkaar leren.”

Green Deal en de Commissie Von der Leyen

Enkele dagen voor deze sessie heeft het Europees parlement de Green Deal goedgekeurd. Dit is dan toch een echte klimaatcommissie! En toch hebben de groenen zich enige tijd geleden onthouden bij de stemming rond deze commissie. Waarom?

“We hadden een goede discussie hierover in de groene groep”, vertellen Kim en Petra. “De Green Deal is inderdaad een stap vooruit, wij hebben die 10 jaar geleden al voorgesteld trouwens. Maar deze Commissie vertoont niet genoeg ambitie. Bijvoorbeeld de doelstelling om vermindering van de broeikasuitstoot te verhogen tot 55% tegen 2030, dat is onvoldoende. Het moet 65% zijn, dat zegt ook de milieubeweging.”

“Bovendien zijn er commissarissen die problematisch zijn. Zoals bijvoorbeeld de commissaris voor Interne Markt, Thierry Breton, die voordien nog topman van een IT-gigant was. Bovendien moeten we deze commissie niet idealiseren. Puur op papier heeft ze geen sterker, duurzamer of socialer project dan wat er de vorige jaren is gebeurd. Als we hier zouden voor stemmen, zijn we als voorlopers en als groenen niet geloofwaardig.”

Het is dubbel, vinden Kim en Petra. “De Commissie meent het, maar we vrezen dat sommige  lidstaten mogelijk dwars gaan liggen. Vooral de financiering is nog erg onduidelijk. Er zijn onderhandelingen bezig over het de meerjarenbegroting en daaruit blijkt dat de lidstaten niet meer geld willen geven. Neem nu dat gemor dat België maar 68 miljoen euro krijgt voor de transitie en Polen 2 miljard euro. Tja, dat is toch logisch want gaat over transitie en in Polen is dat geld nodig om steenkool te bannen. Maar je ziet, de discussies over geld zijn daarmee al begonnen.

Pijler van sociale rechten

Intussen zijn ook de discussies over een sociaal Europa weer opgestart. Het ging onder meer over de invoering van een minimumloon. Hoe kijken jullie daar naar? Petra en Kim: “Wel, Nicolas Schmidt, opvolger van Marianne Thyssen, is eigenlijk de Commissaris van Werkgelegenheid en Sociale Rechten. In die volgorde. Dat is dus ‘mijnheer Jobs’. Maar goed, het ziet er naar uit dat het minimumloon op de armoedegrens zal worden gelegd. In sommige verdragstaten moeten dat minimumloon zelf nog ingesteld worden. De armoedegrens vinden we onvoldoende.”

‘De rest van de discussie (de Pijler bestaat uit 20 principes) wordt nog maar eens verdaagd naar volgend jaar. Dat is echt een vertraging. Die Pijler ligt er al sinds 2017. Von der Leyen spreekt er altijd over in haar speeches maar er gebeurt niets. Met er conferenties over te organiseren gaan we er niet komen. Commissaris Schmidt kwam afgelopen week op bezoek in onze fractie en stelde teleur. Veel bla bla, maar geen concrete doelen of beloftes, geen inhoud. Dat was in zijn hoorzitting ook al. Hij is niet de man die de grote verandering zal brengen, helaas.”

#Green Wave in Oostenrijk

Veel groene partijen zetten bij recente, nationale verkiezingen een goed resultaat neer. Bijgevolg traden ze toe tot steeds meer regeringen. Dat is een goede zaak, want het verhoogt ons gewicht in Europese besluitvorming. We hebben een link met de Raad nu.

En dan gaat het plots over Oostenrijk. De samenwerking van Die Grünen met de extreemrechtse FPÖ deed al wat inkt vloeien. Wat vindt Petra? “Het model is inderdaad gewaagd. Maar laten we wel wezen, dit is geen liefde maar een verstandshuwelijk. Het is het enige wat ze nog konden doen. Dan moet je verantwoordelijkheid nemen, vonden Die Grünen. Hun prijs was een heel ambitieus klimaatproject. Waar Oostenrijk meteen een van de beste leerlingen van de klas door wordt.”

Vraag is of Groen dit zou doen. De context bij ons maakt dat het antwoord vermoedelijk neen is. Extreem rechts is bij ons veel groter. Plus, er zijn veel veto’s tussen N-VA en Groen. Bovendien hebben wij coalities met minstens zes partijen nodig.

Kim vult aan: “GroenLinks stapte uit de laatste regeringsonderhandelingen omwille van de verheerlijking van de EU-Turkije deal en de tekst die zegde dat er meer van die deals moeten komen. Dus ik kan met niet voorstellen dat GroenLinks zou instappen."

Wat kan jij doen voor Europa?

En de leden van Groen? Wat kunnen zij doen voor Europa? “Oh, heel veel”, aldus Petra en Kim. “Hou contact met ons, bijvoorbeeld via het Europanetwerk. Spreek ons aan. En zeg het ons indien we te veel jargon gaan gebruiken. En blijf je stem verheffen! Het goed dat er druk van buitenaf komt, zoals bij de klimaatacties en stakingen van de jongeren. Mensen in het Europees Parlement luisteren steeds meer naar de bewegingen die opstaan. Dus als jullie genoeg lawaai blijven maken, ook buiten de muren van het Europees Parlement, dan kunnen wij dat geluid erbinnen echoën. En Kim? Die draagt Europa uit met vlogs. En ze krijgt daar tot nu toe veel enthousiaste reacties op.

Vragen uit het publiek

En dan is het publiek aan de beurt. Iemand wil weten hoe het staat met de wetgeving die op komst is rond digitalisering, de Digital Services Act. Dat wordt een enorm stuk wetgeving. Over Uber, Airbnb, regels voor online verkoop, vrije meningsuiting online, etc. Het is belangrijk want het gaat over consumentenbescherming en over het kruispunt tussen diensten en digitaal verkeer. De Europese Commissie zal met een voorstel komen. Het dossier  zal op de agenda van IMCO komen en moet nog voor de zomer landen. Dat wil zeggen: plenair gestemd worden. We zullen in Europanetwerk debriefen over dit dossier.

Hoe zit het met de verhouding tussen het nationale en het Europese niveau, wil iemand weten. Wel, er bestaat een federale Commissie Europese aangelegenheden in de kamer die helaas onderbenut is. Parlementsleden zouden daar de premier en de ministers vragen kunnen stellen over de standpunten die ze namens ons land innemen op de gremia van Europa. Dat is nodig, want de transparantie van de Europese Raad is nul. Dat willen wij veranderen. Wij willen dat wat daar wordt gezegd, gekend is door het publiek en bij de pers.

Wat vinden de Europese groenen van de Conference for the future of Europe  die over enkele maanden van start gaat? Wel, de groenen stellen zich in deze constructief op. We volgen de werkgroep nauw op en we geloven dat het initiatief  Europa op de kaart kan zetten. We willen dat koppelen aan de participatie van burgers trouwens.

Zou er niet zoiets moeten komen als Implementation Enforcement, wil iemand weten. Tja, de  lidstaten zijn nu zelf verantwoordelijk voor de implementatie van Europese wetgeving én voor de handhaving ervan. Het klopt dat, desondanks gemeenschappelijke Europese regels, er nog  veel verschil tussen lidstaten is. Voorbeeld:  een commerciële eicel, …, dat mag niet bij ons, niet in Nederland, maar wel in Spanje en dat in het kader van dezelfde wetgeving.

Hoe staat Europa  eigenlijk tegenover kernenergie? Want als er een ramp gebeurt, beperken de gevolgen zich niet tot één natie. Kim: “We hebben in Europa afspraak om het niet te hebben over kernenergie. Dat ging zo: enkele maanden gelden, in de aanloop naar de klimaattop van Madrid, was er een sterke resolutie in Europees parlement waarin we met de groenen een passage tegen kernenergie wilden zetten. Maar populistische partijen zijn voor kernenergie, en er kwam een tegenreactie. En binnen het Europees Parlement is er een meerderheid voor kernenergie. Dus: ze haalden het. Bijgevolg moesten wij tegen deze resolutie stemmen, die voor het overige erg sterk was en er nota bene gekomen was op ons initiatief. En dus spraken we af om kernenergie niet meer te noemen. Euratom ligt heel gevoelig, er zijn lidstaten tegen, zoals Oostenrijk bijvoorbeeld. Het is ingewikkeld en we betwijfelen of er verandering in zal komen. Dus zwijgen we er over, om te vermijden dat de discussie het klimaatdebat zou verlammen.”

 Timmermans heeft geprobeerd om op vlak van mensenrechten enkele lidstaten tot de orde te roepen. Dat is niet helemaal gelukt. Wat nu? Reynders stelt voor om een systematische monitoring te maken voor alle lidstaten. Zodat er minder focus is op één bepaalde lidstaat. Deze strategie van Reynders is best aanvaardbaar, vinden Kim en Petra. Maar of het er van zal komen, blijft de vraag. Deze week werd een resolutie aangenomen in het Europees Parlement die vraagt om de druk op de Hongaarse regering te blijven opvoeren. Maar verder gaan dan dat, lukt momenteel niet. Daar is geen broodnodige 2/3de meerderheid voor."

Reacties

Vennligst sjekk din e-post og klikk på lenken for å bekrefte din nye e-postadresse.